Prawo poboru to przywilej, który chroni cię przed rozmyciem twojego udziału w firmie. Kiedy spółka emituje nowe akcje, dotychczasowi akcjonariusze dostają prawo do kupna tych nowych papierów proporcjonalnie do tego, ile już posiadają, zanim zostaną zaoferowane komukolwiek z zewnątrz.

Wyobraź sobie, że masz 10% firmy. Spółka wypuszcza nowe akcje i sprzedaje je inwestorom z rynku, żeby pozyskać pieniądze na rozwój. Nagle jest więcej akcji w obiegu, a twoje 10% kurczy się do 7%. Nic nie zrobiłeś, a twój udział w zyskach, dywidendach i głosach na walnym zgromadzeniu się zmniejszył. Tak działa rozwodnienie.

Prawo poboru to zabezpieczenie przed taką sytuacją. Daje ci pierwszeństwo w kupnie nowych akcji po ustalonej cenie emisyjnej, w takiej proporcji, żebyś mógł utrzymać swój dotychczasowy udział. Jeśli miałeś 10% i skorzystasz z prawa poboru, po emisji dalej masz 10%.

Prawa poboru nie musisz realizować. Jeśli nie chcesz albo nie możesz dołożyć pieniędzy na nowe akcje, możesz sprzedać swoje prawa na giełdzie, dokładnie tak jak zwykłe akcje. Ktoś inny je kupi i to on obejmie nowe papiery. Ty co prawda rozwodnisz swój udział, ale dostaniesz gotówkę jako rekompensatę.

Cena prawa poboru na rynku zależy od różnicy między bieżącym kursem akcji a ceną emisyjną nowych akcji. Im większa ta różnica, tym prawa poboru są cenniejsze, bo dają dostęp do nowych akcji z większym dyskontem do ceny rynkowej.

Jeśli przegapisz termin, prawa wygasają bezwartościowo. Nie kupujesz nowych akcji, nie dostajesz pieniędzy za ich sprzedaż, a twój udział i tak się rozwodni.

Walne zgromadzenie może wyłączyć prawo poboru. Spółka potrafi podjąć uchwałę o emisji nowych akcji z wyłączeniem prawa poboru dla dotychczasowych akcjonariuszy. Wtedy nie masz żadnego zabezpieczenia i twój udział po prostu maleje.