ADR i GDR to kwity depozytowe reprezentujące akcje spółki notowanej na innym rynku. Dzięki nim inwestor może kupić ekonomiczną ekspozycję na zagraniczną spółkę bez konieczności handlu jej akcjami bezpośrednio na giełdzie macierzystej.

ADR i GDR to w praktyce „opakowanie” na zagraniczne akcje, które pozwala nimi handlować na bardziej dostępnej dla inwestora giełdzie.

Kwity depozytowe nie są zwykłym instrumentem pochodnym opartym na kursie akcji.

Za ADR lub GDR stoi określona liczba rzeczywistych akcji spółki zdeponowanych za pośrednictwem banku depozytowego lub lokalnego custodian banku. Następnie bank emituje kwity, którymi można handlować na innym rynku.

Jeden ADR może odpowiadać jednej akcji, kilku akcjom albo ułamkowi jednej akcji.

Przykładowo: 1 ADR = 2 akcje spółki

Jeżeli jedna akcja na rynku lokalnym jest warta równowartość 20 USD, ADR powinien być wart w przybliżeniu 40 USD, z uwzględnieniem kursu walutowego, kosztów i chwilowych różnic w wycenie.

Ekonomicznie inwestor uczestniczy więc w zmianach wartości akcji bazowych, choć formalnie posiada kwit depozytowy, a nie bezpośrednio akcje zapisane na lokalnym rynku.

ADR, czyli American Depositary Receipt, jest kwitem depozytowym przeznaczonym przede wszystkim do obrotu w Stanach Zjednoczonych.

Dzięki ADR zagraniczna spółka może być dostępna dla amerykańskich inwestorów w dolarach i w ramach tamtejszej infrastruktury rynkowej.

ADR może być notowany np. na NYSE albo Nasdaq, ale część programów funkcjonuje również poza głównymi giełdami, np. na rynku OTC.

Dla spółki to sposób na dotarcie do amerykańskiego kapitału bez przenoszenia podstawowego notowania z rynku macierzystego.

Dla inwestora oznacza to prostszy dostęp do zagranicznego biznesu, bo transakcja odbywa się w znanym systemie, często w USD i w amerykańskich godzinach handlu.

GDR, czyli Global Depositary Receipt, działa na bardzo podobnej zasadzie, ale nie jest ograniczony do rynku amerykańskiego.

GDR-y są wykorzystywane przy notowaniach międzynarodowych, historycznie często m.in. w Londynie czy Luksemburgu.

Spółka z rynku rozwijającego się może więc pozostawać notowana lokalnie, a jednocześnie udostępnić swoje akcje inwestorom międzynarodowym poprzez GDR-y notowane na zagranicznej giełdzie.

Różnica pomiędzy ADR a GDR jest więc przede wszystkim geograficzna i regulacyjna.

ADR jest skoncentrowany na USA. GDR jest bardziej ogólną konstrukcją wykorzystywaną na rynkach międzynarodowych.

Jeżeli akcje bazowe są notowane np. w Hongkongu, a ADR w Nowym Jorku, pomiędzy oboma instrumentami istnieje jeszcze kurs walutowy.

W uproszczeniu: wartość ADR = wartość akcji bazowych × liczba akcji przypadających na ADR × kurs walutowy

Jeżeli spółka rośnie na lokalnej giełdzie o 10%, ale jednocześnie jej waluta traci 8% wobec dolara, ADR może wzrosnąć dużo mniej niż 10%.

Dlatego wynik inwestora posiadającego ADR zależy nie tylko od kondycji samej spółki, ale również od relacji walut.

W praktyce ceny ADR i akcji lokalnych są zwykle zbliżane do siebie przez arbitraż, choć krótkoterminowo mogą pojawiać się różnice wynikające z godzin handlu, płynności albo ograniczeń przepływu kapitału.

ADR-y nie zawsze powstają w taki sam sposób.

W przypadku sponsored ADR spółka współpracuje z bankiem depozytowym i aktywnie uczestniczy w stworzeniu programu. Taki program ma bardziej formalną strukturę, a przy wyższych poziomach może umożliwiać notowanie ADR na NYSE lub Nasdaq.

Unsponsored ADR może zostać utworzony przez bank depozytowy bez bezpośredniego zaangażowania spółki. Takie instrumenty najczęściej funkcjonują na rynku OTC.

Dla inwestora różnica ma znaczenie, bo programy sponsorowane zwykle oferują lepszy dostęp do informacji, bardziej uporządkowaną obsługę praw akcjonariuszy i często większą płynność.

Jeżeli spółka wypłaca dywidendę, posiadacz ADR lub GDR zazwyczaj również ją otrzymuje.

Dywidenda jest wypłacana na akcje bazowe, następnie bank depozytowy przelicza ją na walutę kwitu i przekazuje posiadaczom ADR lub GDR po uwzględnieniu odpowiednich podatków i opłat.

Podobnie może wyglądać wykonywanie prawa głosu. Posiadacz kwitu nie zawsze głosuje bezpośrednio jak lokalny akcjonariusz. Instrukcje mogą być przekazywane za pośrednictwem banku depozytowego, a procedura zależy od konstrukcji konkretnego programu.

Dlatego ekonomiczna ekspozycja na spółkę jest bardzo podobna do posiadania akcji, ale formalna pozycja inwestora nie zawsze jest identyczna.

• ADR i akcja lokalna nie muszą mieć ceny w relacji 1:1. Jeden kwit może reprezentować kilka akcji albo ich ułamek. Zanim porównasz ceny, sprawdź współczynnik konwersji.
• Dochodzi ryzyko walutowe. ADR może być notowany w dolarach, ale biznes i akcje bazowe są wyceniane w juanach, rupiach czy dolarach hongkońskich. Zmiany kursu waluty wpływają na wynik inwestora.
• Bank depozytowy może pobierać opłaty. Część programów ADR pobiera niewielkie opłaty administracyjne, które mogą zostać potrącone np. przy wypłacie dywidendy.
• Ryzyko polityczne i regulacyjne nie znika. Fakt, że chińska czy brazylijska spółka jest dostępna poprzez ADR, nie sprawia, że znika ryzyko rynku macierzystego, lokalnego prawa czy ograniczeń przepływu kapitału.
• Program ADR może zostać zakończony. Spółka może zdecydować się na delisting, bank może zamknąć program albo regulator może zmienić warunki dostępu do rynku. Inwestor może wtedy zostać zmuszony do konwersji kwitów, sprzedaży albo przyjęcia innej formy rozliczenia.
• Nie każda konstrukcja daje identyczne prawa jak akcja lokalna. W szczególności warto sprawdzić zasady głosowania, dywidend i konwersji konkretnego programu.

ADR i GDR pozwalają inwestować w zagraniczne spółki poprzez kwity depozytowe notowane poza ich rynkiem macierzystym. Ułatwiają dostęp do inwestycji, ale nie usuwają ryzyka walutowego, regulacyjnego ani politycznego. Przed zakupem warto sprawdzić przede wszystkim ile akcji reprezentuje jeden kwit, gdzie przechowywane są akcje bazowe i jakie prawa daje konkretny program.