Nadmierna pewność siebie szkodzi Twoim inwestycjom.

Nadmierna pewność siebie szkodzi Twoim inwestycjom.

Zróbmy szybki test. Odpowiedz tylko „Tak” lub „Nie”. Czy uważasz, że jesteś lepszy od średniego kierowcy? Czy jesteś według ciebie bardziej moralny niż standardowa osoba? Czy myślisz, że jesteś mądrzejszy od statystycznej osoby? Czy sądzisz, że radzisz sobie lepiej niż średni inwestor? Jeśli na te cztery pytania odpowiedziałeś „Tak”, to być może to prawda. Może faktycznie jesteś potomkiem Kubicy, Einsteina, Buffetta oraz Papieża jednocześnie. Bardziej prawdopodobne jest jednak to, że ulegasz efektowi nadmiernej pewności siebie. Ten z kolei zawsze mocno wpłynie na Twoje wyniki inwestycyjne. Zastanówmy się, jak można sobie z nim poradzić.

Nadmierna pewność siebie szkodzi Twoim inwestycjom!

Efekt nadmiernej pewności siebie

Ogólnie pewność siebie uznajemy przecież za pozytywną cechę. W końcu, żeby coś osiągnąć pewność siebie jest pożądana. Warto jednak, jeśli chodzi o inwestowanie podchodzić do pewności siebie z umiarem. Nadmierna pewność siebie może nas bowiem mocno w inwestycjach zgubić. W sposób naukowy nadmierną pewność siebie najlepiej opisuje Efekt Dunninga – Krugera, który w skrócie przedstawia poniższy wykres.

Efekt Dunninga-Krugera

Efekt Dunninga-Krugera
Obrazek z: kierownikprojektu.com

Dość wyraźnie pokazuje on, że pewność siebie bardzo gwałtownie rośnie, jeśli tylko zdobędziemy odrobinę wiedzy. Niestety w miarę tego, jak zdobywamy coraz więcej wiedzy w danym temacie, pojawiają się wątpliwości. Wówczas zdajemy sobie lepiej sprawę z tego, że świat nie jest zero-jedynkowy. Wiele elementów „zależy” od czegoś i trudno jednoznacznie być pewnym, że wydarzy się to lub tamto. Nawet osiągając poziom prawdziwego eksperta, jego poziom pewności siebie jest zazwyczaj o wiele niższy niż w przypadku amatora, który dopiero co liznął wiedzę.

W 1998 roku Werner De Bondt postanowił zbadać nadmierną pewność siebie wśród inwestorów na liczbach. Dał im proste zadanie. Poprosił o prognozę, gdzie będzie znajdował się indeks Dow Jones Industrial Average za 2 oraz za 4 tygodnie. Poza wskazaniem jednej wartości prosił on o wskazanie zakresu, w jakim ten indeks znajdzie się według odpowiadającego z 90% prawdopodobieństwem. Co się okazało? Inwestorzy mocno zawężali zakres, jaki prognozowali dla indeksu, który bądź co bądź, w tak krótkim terminie jest bardzo losowy. Kolejne badanie wskazało ponadto, że zdarzenia, którym ludzie przypisują 100% prawdopodobieństwa, zdarzają się w… 80% przypadków. Coś, co uważamy za super pewne, wcale więc pewne nie jest, ale nie to jeszcze jest najlepsze. Najlepsze jest to, że zdarzenia, którym przypisujemy 0% prawdopodobieństwa, jednoznacznie twierdząc, że nie mają prawa się wydarzyć, występują w… 20% przypadków. Jeśli więc jesteś przekonany, że coś się NIE wydarzy, możesz się bardzo mocno zdziwić. Dokładnie tak samo, jak w sytuacji, gdy twierdzisz, że spółka MUSI albo NIE MOŻE już dalej rosnąć.

Werner De Bondt

Werner De Bondt

Nadmierna pewność siebie przejawia się przede wszystkim w błędnym szacowaniu prawdopodobieństwa. Ogólnie zrozumienie koncepcji prawdopodobieństwa nie jest dla wielu ludzi intuicyjne. Ludzki umysł ma problemy z przełożeniem na rzeczywistość prawdopodobieństwa rzędu 17%, a 35%. Statystycznie to drugie wydarzenie będzie się przecież zdarzało dwukrotnie częściej. Błędne szacunki wystąpienia wydarzeń to jedna sprawa. Drugim problemem jest nadmierne zawężanie przedziałów przy dokonywaniu prognoz. Nawet gdy inwestorzy mieli oszacować, gdzie będzie indeks z 98% prawdopodobieństwem, to zawężali przedział na tyle, że trafiali jedynie w… 60% przypadków.

Często takie przekonania odnośnie do tego, co musi albo nie może się wydarzyć, wzmacniane są „mądrościami narodu”, czyli przysłowiami. Słyszysz niejednokrotnie, że „co rośnie, musi spaść”, albo „drzewa nie rosną do nieba”, lub też „Nie skraca się nudnego rynku”, itp. Uważaj na takie „złote rady”. Nadmierną pewność wzmacniają też ostatnie nasze doświadczenia. Jeśli więc ostatnio trafiłeś kilka razy w rynek, to myślisz, że teraz doskonale już wiesz, co się wydarzy. Tak samo, jeśli ostatnio trafiłeś raz, ale perfekcyjnie, albo w sytuacji gdy akurat wyszedłeś na idealnej górce, itd, itd. Wszystko to w efekcie prowadzi do budowy właśnie nadmiernej pewności siebie, a w konsekwencji do Twoich inwestycyjnych problemów.

Jak można sobie z tym poradzić? Zacznijmy od prostego testu, jak Ty zachowałbyś się podczas badania Wernera De Bondta. Zobacz, ile wynosi teraz indeks WIG i zaprognozuj w komentarzu, ile wyniesie za dwa oraz za cztery tygodnie. Określ minimalną i maksymalną wartość przedziału, w jakim twoim zdaniem WIG będzie z 90% prawdopodobieństwem. Napisz np.

  • 2 tygodnie => 70000 – 74000 pkt
  • 4 tygodnie => 71000 – 75000 pkt

Za jakiś czas podsumujemy jak szerokie albo raczej, jak wąskie dawaliście przedziały, a Ty przy okazji zobaczysz, jak dobrze „trafiłeś” w rynek. Gromadzenie danych na temat swoich decyzji pozwala po czasie zweryfikować, czy faktycznie ulegamy nadmiernej pewności siebie przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. Ponadto zawsze uważaj na pojawiające się w twojej głowie przekonania. Wyczul się na sytuacje, gdy w twoim procesie pojawiają się pomysły, że teraz to „musi” wzrosnąć albo „musi” spaść, bo „…<coś tam>”. Nic nie musi. Podobnie, jak wydarzenia, którym przypisywano 0% prawdopodobieństwa, wydarzyły się w 20% przypadków, a te, którym przypisywano 100% w 80% przypadków. Nic nie musi. Zwłaszcza w inwestycjach.

Poznaj nasze strategie inwestycyjne prowadzone na własnych oszczędnościach

Strategia: „Gubałówka”. Oczekujemy stopy zwrotu na poziomie 5% przy średnim ryzyku na poziomie 2%;
Strategia: „Rysy”. Oczekujemy stopy zwrotu na poziomie 10% przy średnim ryzyku na poziomie 5%;
Strategia: „Kilimandżaro”. Oczekujemy stopy zwrotu na poziomie 16% przy średnim ryzyku na poziomie 8%;
Strategia: „Rentier”. Oczekujemy corocznych przepływów gotówkowych na poziomie 5% kapitału.

Do zarobienia!
Paweł Cymcyk

42
0

Oceń materiał!

42
0


Może Cię zainteresować również:

Ankieta

Co jest bardziej prawdopodobne w 2021 roku?

  • Bitcoin po 100 tys. USD
  • Złoto po 2 tys. USD
  • Nasdaq po 15000 pkt

Zobacz wynik

Loading ... Loading ...

Polecane wpisy: