Wstęp
Niedawno Nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii za rok 2023 przyznano Claudii Goldin, profesor Uniwersytetu Harvarda. Dostała ją za badania, które poszerzyły wiedzę na temat zróżnicowania płci na rynku pracy. Profesor Claudia Goldin została nagrodzona za to, że "wykazała, że udział kobiet w rynku pracy nie miał tendencji wzrostowej. Zamiast tego tworzy krzywą w kształcie litery U".
W uzasadnieniu werdyktu Komitetu Noblowskiego czytamy, że "udział zamężnych kobiet zmniejszył się wraz z przejściem od społeczeństwa agrarnego do przemysłowego na początku XIX wieku. Jednak następnie zaczął rosnąć wraz z rozwojem sektora usług na początku XX wieku". Decyzja Komitetu Noblowskiego nie jest dużym zaskoczeniem. Goldin była wymieniana wśród kandydatów do Nagrody Banku Szwecji od lat. W 2020 r. otrzymała inne prestiżowe wyróżnienie w dziedzinie ekonomii, Nagrodę Nemmersa, której laureaci często z czasem otrzymują też „ekonomicznego Nobla”.
Laureaci Nobla z ekonomii
Powolna poprawa zarobków kobiet
Laureatka Nagrody Nobla przeprowadziła bardzo szczegółowe badania na tematy dotyczące kobiet na rynku pracy na przestrzeni lat. Ta mozolna praca była tym bardziej istotna, że na ogół źródła historyczne milczą na temat pracy kobiet w gospodarce. Praktycznie zawsze kronikarze spisywali tylko działania i zarobki mężczyzn, pomijając wysokość pensji płci pięknej. Z badań profesor Claudii Goldin wynika, że zarobki kobiet w ciągu ostatnich 200 lat systematycznie doganiały zarobki mężczyzn. W okolicy roku 1800 panie średnio zarabiały tylko 30% tego, co mężczyźni. 100 lat później było to już 50%, a w tej chwili pensje pań są w 80% takie same jak panów (w Polsce w 95 – procentach).
Dane dotyczące wielkości pensji kobiet w stosunku do pensji mężczyzn za ostatnie 200 lat
Nagroda jaką otrzymała Goldin była również efektem jej prac pokazujących, że partycypacja kobiet w rynku pracy w gospodarce zmieniała się w czasie w kształcie litery U. Na poniższym wykresie widać, że w XXI wieku liczba pracujących kobiet jest podobna jak 200 lat temu. To okres od 1850 do 1950 był wielkim odsunięciem kobiet od pracy.
Procent zamężnych kobiet jakie pracują w ciągu ostatnich 200 lat
Zdobywczyni Nobla nie znalazła rozwiązania problemu luki płacowej
Warto wiedzieć, że Komitet Noblowski nie przyznał nagrody Claudii Goldin za to, że znalazła ona rozwiązanie problemu luki płacowej między kobietami a mężczyznami. Nie ma praktycznie żadnej korelacji między zmiennymi, jakie analizowała. Poza jednym czynnikiem, a jest nim edukacja. Okazuje się, że to właśnie coraz większy poziom wykształcenia kobiet może działać na ich wielką korzyść. Poniższy wykres pokazuje, że poziom formalnego wykształcenia kobiet od 1990 roku rósł znacznie szybciej niż poziom wykształcenia mężczyzn. Wtedy to właśnie tempo wyrównywania różnic płacowych jeszcze bardziej przyśpieszyło.
Odsetek ludności z wyższym wykształceniem w USA i OECD, 1990–2020
