Kiełbasa WIGborcza, czyli jak wybory wpływają na giełdę – część 2

W ostatnim materiale opisującym wpływ wyborów na giełdę doszliśmy do wniosków, że:

- Spółki kontrolowane przez Skarb Państwa stanowią większość WIG20, a Polska jest jednym z liderów jeśli chodzi o wielkie publiczne firmy będące w rękach rządzących.
- Rządzący dość dynamicznie żonglują obsadą Zarządów spółek Skarbu Państwa.
- Spółki Skarbu Państwa co do zasady gorzej zachowują się na rynku niż prywatne.

Chcąc zbadać wpływ wyborów na giełdę, przeprowadziliśmy badanie, ramach którego przeanalizowano notowania WIG w okresach rozpoczynających się 3 miesiące przed wyborami i kończącymi się miesiąc po nich. Okres 3 miesięcy przed wyborami cechuje się jeszcze dużą niepewnością – większość głównych rywali ma jeszcze szanse na zwycięstwo. W tym okresie odbywają się również debaty polityczne, które niejednokrotnie przechylały języczek u wyborczej wagi. Miesiąc po wyborach zwycięzca jest już znany, często znany jest już również koalicjant wygranej partii, natomiast rynek miał wystarczająco dużo czasu, by zdyskontować wynik. By sprawdzić, czy ruchy na WIG były spowodowane wyborami, czy jednak po prostu odzwierciedlały trendy na światowych parkietach, dodano notowania indeksu niemieckiego (DAX) i amerykańskiego (S&P 500). Czy zatem w gorączce wyborczej nocy można odnaleźć powiązanie z nastrojami inwestorów? Oto jak prezentowały się wyniki:

Wpływ wyborów na GPW w okresie rozpoczynającym się 3 miesiące przed wyborami i kończącym się 1 miesiąc po wyborach

Pierwsze lata naszego kapitalizmu. Margaret Thatcher zwykła mawiać w kwestiach gospodarczych, iż lekarstwo musi być gorzkie, by pacjent przeżył. Lekarstwo zmieniające system polskiej gospodarki z centralnie planowanej na kapitalistyczną, choć słuszne w założeniu i efektywne z perspektywy czasu, okazało się chyba zbyt gorzkie dla zbyt szerokiej rzeszy obywateli. Przejściowa hiperinflacja, zamykanie nierentownych fabryk i wprowadzenie rynkowych zasad handlu było nieodzownymi elementami tzw. Planu Balcerowicza. Pozytywne skutki tego przedsięwzięcia były jednak widoczne dopiero po czasie. 

Zbyt późno, by zdążył je dostrzec zwykły obywatel w przeciągu zaledwie 4 lat. Były za to świetnym argumentem politycznym, tak dobrze trafiającym do głów Polaków, mówiącym, że „kiedyś, to jednak było lepiej”. W konsekwencji tych nastrojów SLD wygrywa wybory w 1993 roku, a giełda odnotowuje w badanym okresie (rozpoczynającym się 3 miesiące przed wyborami i kończącym się 1 miesiąc po nich) wzrost ponad 140%. Warto jednak pamiętać, że nie był on spowodowany masowym rzuceniem się Polaków na akcje rodzimych spółek. Spółki z WIG były mocno niedoszacowane w początkach naszej drogi do kapitalizmu, więc pierwsza hossa wywindowała ich notowania na niespotykany wcześniej poziom.

Po latach z tego okresu pamiętamy słynny debiut Banku Śląskiego oraz echo przemian ustrojowych 1989-1991. W starożytnym Rzymie Katon Starszy słynął z tego, iż każdą swoją wypowiedź kończył zdaniem: „a poza tym uważam, że Kartaginę należy zniszczyć”. Nasze przemiany ustrojowe 1989/91 w późniejszych latach w podobnym tonie kwitował pewien polityk, również kończąc większość swoich przemówień jednym hasłem – „Balcerowicz musi odejść”. Nawet jeśli sam nie zdawał sobie sprawy z podobieństwa w tej kwestii ze swoim zacnym, rzymskim poprzednikiem.

Zmiany indeksów WIG, DAX i S&P500 06.1993-10.1993

Słynny rok, w którego trakcie politycy doszli do zaskakująco rozsądnego wniosku – współpracując, można osiągnąć znacznie więcej, niż walcząc ze sobą. W myśl tej dewizy środowiska postsolidarnościowe postanowiły zjednoczyć się, startując pod wspólnym szyldem „Akcji Wyborczej Solidarność”. To oraz obietnice reformy oświaty, emerytur, zdrowia i administracji, które zostały później w dużej mierze zrealizowane, przyniosły AWS zwycięstwo. Rynek odebrał zmianę u sterów władz państwowych, odnotowując spadek wartości WIG na poziomie minus 9,78%.

Zmiany indeksów WIG, DAX i S&P500 06.1997-10.1997

Różnice zdań w szeregach AWS doprowadziły do rozpadu partii, na której zgliszczach powstały PiS, PO i LPR. Wyborcy wyszli z założenia, iż „lepszy jest diabeł znany niż nieznany”, przyznając 41% mandat zaufania SLD. WIG odnotował w badanym okresie spadek rzędu -7,31%, jednak był on spowodowany w większym stopniu efektem pęknięcia bańki dot-comów w 2001 roku, w mniejszym zaś wyborami nad Wisłą. Rząd Leszka Millera odpłacił się wyborcom – inwestorom obniżając CIT z 27% do 19% oraz wprowadzając liniowy PIT dla przedsiębiorców. Oba projekty zostały bardzo pozytywnie odebrane przez rynek.

Zmiany indeksów WIG, DAX i S&P500 06.2001-10.2001

Afera Rywina oraz komisje śledcze śledzone przez Polaków chętniej niż kolejne odcinki słynnego serialu o wielkich Piastach przyczyniły się m.in. do porażki wyborczej SLD, oraz podziału sceny politycznej na PO i PiS. Na ul. Wiejskiej zaczął kiełkować de facto system dwupartyjny, znany nam z krajów zachodnich. Wybory wygrywa PiS, na co giełda reaguje falą wzrostów kończąca się wynikiem 14,52%.

Zmiany indeksów WIG, DAX i S&P500 06.2005-10.2005

Nieporozumienia z koalicjantami doprowadziły do rozpisania wcześniejszych wyborów, w których wygrywa PO, otrzymując 41,5% poparcia. Giełda zareagowała silną przeceną, odnotowując spadek na poziomie -16,22%. Warto jednak pamiętać, że zbiegło się to w czasie z początkiem wielkiej bessy na rynkach.

Zmiany indeksów WIG, DAX i S&P500 06.2007-11.2007

Jesienią 2011 roku PO ponownie wygrywa wybory, niemal powtarzając swój wynik sprzed czterech lat. Nie tylko w polityce historia lubi się powtarzać, gdyż WIG również powtarza swoje notowania – tym razem -17,37%.

Zmiany indeksów WIG, DAX i S&P500 06.2011-11.2011

Jesienią 2015 roku PiS ponownie dochodzi do władzy, zdobywając większość zarówno w sejmie, jak i w senacie. Szereg zapowiadanych zmian społeczno – gospodarczych, jak obniżenie wieku emerytalnego oraz wprowadzenie 500+ przynosi nie tylko zwycięstwo partii rządzącej, ale również przedwyborczy trend wzrostowy na WIG widoczny na poniższym wykresie. Finalnie rynek odnotował spadek rzędu -7,55%.

Zmiany indeksów WIG, DAX i S&P500 06.2015-11.2015

W wyniku globalizacji wszystkie światowe giełdy są ze sobą powiązane, więc nasza giełda będzie w pewnym stopniu odwzorowywać kierunek głównych trendów z giełdy amerykańskiej (reprezentowanej przez S&P 500). Ważne jednak jest to, w jakim stopniu zmiany będą jedynie wynikiem kopii nastrojów zza Odry czy oceanu, a w jakim zmiany ekipy rządzącej. Euforia giełdowa 1993 niewiele miała wspólnego z wyborami. W 1997 roku giełda dość beznamiętnie przyjęła zwycięstwo AWS, kopiując niemal 1:1 wyniki giełdy niemieckiej i amerykańskiej. W pozostałych okresach wyborczych, różnice między WIG, a DAX lub S&P 500 były nawet 4-krotne. W 2001 r, mimo echa kryzysu dot-comów, polska giełda przyjęła zwycięstwo SLD z wynikiem niemal 3 razy lepszym, niż wynosił wynik DAX w analogicznym okresie. 4 lata później, liczne afery i komisje śledcze doprowadziły do porażki SLD, zwycięstwa PIS i euforii giełdowej, dającej wynik ponad dwukrotnie lepszy niż niemiecki DAX. Dwa kolejne zwycięstwa PO, uchodzącej za partię sprzyjającą rozwojowi biznesu, spotkały się jednak z negatywnym odbiorem inwestorów – w 2007r. było to wynik niemal 3 razy gorszy niż DAX, a w 2011 nieznacznie od niego lepszy. Zwycięstwo PiS w 2015r. spotkało się z wynikiem aż 5-krotnie gorszym niż DAX. Tak negatywa reakcja rynku mogła być spowodowana m.in. obietnicami PiS – wprowadzenia podatku bankowego oraz licznych programów socjalnych, skierowanych nie tyle w stronę inwestorów, ile finansowanych z ich własnych kieszeni w formie podatków.

O ile więc partia wyborcza nie głosi jasno haseł uderzających w rynek lub nie mamy do czynienia z przedwczesnymi wyborami – każda zmiana u sterów władzy przyjmowana jest z pewnym kredytem zaufania. Przecież „teraz już wszystko będzie dobrze, bo gorzej już być nie może” 

Do zarobienia
Maciej Kietliński