Największe firmy audytowe (Wielka Czwórka) wciąż panuje w branży

Wielka Czwórka to określenie czterech największych firm audytorskich na świecie. W jej skład wchodzą tacy giganci audytu jak: Deloitte, PwC EY oraz KPMG, a ich pozycja od wielu lat wydaje się niezagrożona.

Przychody firm audytorskich Wielkiej Czwórki na całym świecie w 2023 r. według kategorii

Spośród całej czwórki gigantów największy jest Deloitte. Firma zatrudnia prawie pół miliona pracowników, a jej przychody oscylują wokół 60 miliardów dolarów. Deloitte jest zlokalizowany w 150 krajach i posiada 600 biur na całym świecie. Drugą, największą firmą audytową świata jest PwC, który osiąga przychody zbliżone do 53 miliardów dolarów i zatrudnia nieco mniej niż 400 tys. pracowników. Spółka działa w takiej samej liczbie państw co Deloitte i ma ponad 750 biur na całym świecie. W przeciwieństwie do Deloitte, którego siedziba mieści się w nowym Yorku, PwC ma swoją w Londynie.

Trzecim, największym graczem na rynku jest EY. Przedsiębiorstwo zatrudnia niemal tyle samo pracowników co PwC, jednak ma o 4 miliardy dolarów niższe przychody. Wreszcie na czwartym miejscu jest KPMG, które ma ponad 273 tys. pracowników, a przychody oscylują wokół 36 miliardów dolarów.

Największe firmy audytorskie świata wraz z liczbą rocznie generowanych przychodów oraz liczbą zatrudnianych osób

Chociaż mogłoby się wydawać, że firmy audytorskie z Wielkiej Czwórki będą najwięcej zarabiać na badaniu sprawozdań finansowych, to nie jest to prawda. Obecnie największe dochody zapewnia im działalność consultingowa. Giganci z branży pomagają firmom dobrać najlepsze strategie biznesowe, właściwie zarządzać ryzykiem czy obsługują fuzję i przejęcia. Jak zajdzie potrzeba, biorą również udział w restrukturyzacjach przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej.

Wielkość rynku usług doradczych szacuje się na 354,01 miliardów dolarów w 2024 roku i oczekuje się, że do 2029 roku osiągnie 447,72 miliardów dolarów, przy średniorocznym wzroście wynoszącym 4,81% do roku 2029. Jest to z pewnością bardziej perspektywiczny rynek niż sama branża audytorska, która w tym samym czasie ma rosnąć w tempie 3,3% rocznie. W tej chwili wszystko wskazuje na to, że przedsiębiorstwa z Wielkiej Czwórki coraz bardziej będą koncentrować się właśnie na tym segmencie działalności. 

Rynek usług konsultingowych do roku 2029 ma rosnąć w tempie 4,8% rocznie

Firmy z Wielkiej Czwórki zarabiają znacznie więcej niż reszta spółek z branży. Najwięksi gracze mają ponad dwukrotnie wyższe stawki niż średni i mniejsi. Wysokość wynagrodzeń wypłacanych przez spółki audytorom jest silnie skorelowana z wielkością tychże audytorów. Biegli rewidenci realizujący usługi pod markami tzw. wielkiej czwórki pobierają zwykle – w relacji do przychodów badanej spółki – około 2-krotnie wyższe wynagrodzenie niż biegli z firm średnich i około 3-krotnie wyższe niż pozostałe podmioty. Tak duże różnice wynikają oczywiście przede wszystkim z renomy, jaką cieszy się Wielka Czwórka. Jednak oczywiście za tą marką kryje się również jakość.

Wynagrodzenia audytorów spółek o przychodach 200-500 mln zł

Sam audyt finansowy, bez specjalistycznej wiedzy funkcjonalnej lub sektorowej, jest koncepcją teoretyczną – i nieskuteczną. Złożoność audytów wymaga od audytora bardzo wysokich umiejętności i wiedzy. Często bardzo szczegółowej, którą zdobywa się na specjalistycznych szkoleniach. Mniejszych podmiotów najczęściej nie stać na wydatkowanie poważnych środków w dokształcanie swoich pracowników. Pozwolić sobie mogą na to jedynie najwięksi. Dzięki temu audytorzy z najbardziej renomowanych firm mają większą łatwość w znajdowaniu potencjalnych nieprawidłowości w sprawozdaniach finansowych.

Firma Grand Thorton sporządza co pewien czas bardzo ciekawe raporty o polskim rynku audytu. Ostatnie liczby wskazują na to, że liczba audytorów na polskim rynku giełdowym z roku na rok spada. W 2022 roku badania sprawozdań finansowych spółek rynku głównego GPW prowadziło 46 podmiotów, wobec 48 przed rokiem, 61 przed dwoma laty, 81 pięć lat temu i 111 dziesięć lat temu. Polski rynek jest coraz bardziej skoncentrowany.

Średnio na jednego audytora przypadało w ostatnim roku około ośmiu spółek. Przede wszystkim, z rynku rezygnują drobni, często lokalni biegli rewidenci. Obecnie badają oni 120 spółek, wobec 131 rok temu i 160-170 w poprzednich latach. Jest to prawdopodobnie skutek zaostrzających się przepisów i zwiększonych potencjalnych kar nakładanych na audytorów badających sprawozdania finansowe jednostek zaufania publicznego.

Liczba spółek notowanych na Rynku Głównym GPW przebadanych w 2022 roku przez poszczególne firmy audytorskie

Z raportów Grand Thorton wynika również, że obecnie audytorzy rzadziej niż było to wcześniej w historii, zgłaszają uwagi co do sprawozdań. Momentem, w którym mieli najwięcej uwag, był feralny rok 2020. Wówczas w związku z wybuchem pandemii i ogromną niepewnością makroekonomiczną, audytorzy znacznie częściej niż w poprzednich badanych latach zgłaszali uwagi do sprawozdań finansowych badanych spółek.

W 2020 roku tylko 60 proc. sprawozdań nie wzbudziło żadnych wątpliwości czy zastrzeżeń po stronie badających je biegłych rewidentów. W 2015 i 2010 roku było to odpowiednio 73 i 72 proc. Jednocześnie audytorzy coraz częściej ostrzegali rynek przed potencjalnymi problemami płynnościowymi badanych spółek. W 2020 roku aż 11 proc. opinii z badania zawierało uwagę audytora o tzw. niepewności związanej z możliwością kontynuacji działalności przez spółkę.

W poprzednich badanych latach – 2015 i 2010 – odsetki te były znacznie niższe, wynosiły odpowiednio 0,4 i 2 proc. Obecnie obawy audytorów o wypłacalność spółek zmniejszyły się wydatnie. W 2022 roku już 78 proc. sprawozdań uzyskało opinię biegłego rewidenta „bez zastrzeżeń”. Odsetek opinii z niepewnością kontynuacji spadł przez dwa lata z 11 do 4 proc., a opinii z objaśnieniem z 25 do 12 proc. Perspektywy biznesowe spółek ewidentnie uległy znacznej poprawie.

Rodzaj opinii z badań sprawozdań finansowych polskich spółek notowanych na giełdzie

Do zarobienia,
Karol Badowski