Zero-coupon bond (obligacja zerokuponowa)

Obligacje ~4 min czytania

Obligacja zerokuponowa to obligacja, która po drodze nie wypłaca żadnych odsetek. Kupujesz ją poniżej nominału, a w dniu wykupu dostajesz pełny nominał. Cały twój zarobek to różnica między tymi dwiema kwotami, czyli dyskonto.

To najprostszy instrument dłużny, jaki istnieje - jedna wpłata i jedna wypłata. I zarazem najbardziej wrażliwy na stopy procentowe.

Jak to działa?

Dziesięcioletnia obligacja zerokuponowa o nominale 1000 zł przy rentowności 5% kosztuje dziś 613,91 zł. Tyle trzeba wpłacić, żeby przy 5% rocznie po dziesięciu latach zrobiło się z tego 1000 zł.

Przez dziesięć lat nie dostajesz ani złotówki. Jeśli rentowność się nie zmienia, wartość obligacji rośnie co roku o 5%. Po roku to 644,61 zł, po pięciu latach 783,53 zł, a w dniu wykupu równe 1000 zł. Zarabiasz 386,09 zł i wiesz to co do grosza w dniu zakupu.

Teraz gorszy scenariusz. Po dwóch latach, kiedy obligacja jest warta 676,84 zł, rynkowa rentowność skacze do 7%. Cena spada do 582,01 zł, czyli o 14%. Jeśli sprzedasz, tracisz. Jeśli dotrzymasz do terminu wykupu, i tak dostaniesz 1000 zł.

Dlaczego reaguje najmocniej ze wszystkich obligacji?

Zwykła obligacja oddaje pieniądze po kawałku, w kuponach (odsetkach). Część gotówki wraca wcześnie i jej wartość słabo zależy od stóp procentowych, bo możesz je na nowo zainwestować po obecnych rentownościach. Obligacja zerokuponowa oddaje wszystko w jednym, ostatnim dniu, więc cała jej wartość wisi na tym, jak rynek wycenia pieniądz za wiele lat.

Policzmy, co robi wzrost rentowności o 2 p.p. z 5% do 7%. Dwuletnia obligacja zerokuponowa traci 3,7%. Dziesięcioletnia 17,2%. Trzydziestoletnia 43,2%. W drugą stronę działa to jeszcze mocniej: spadek rentowności z 5% do 3% podnosi cenę trzydziestoletniej obligacji o 78%.

Tak to wygląda w praktyce. Fundusz ETF firmy PIMCO, który trzyma amerykańskie skarbowe obligacje zerokuponowe z terminami powyżej 25 lat (ticker ZROZ), stracił w 2022 roku ponad 40%. Od szczytu w marcu 2020 roku do dołka w październiku 2023 roku jego wartość spadła o ponad 60%. To więcej, niż indeks S&P 500 stracił w czasie kryzysu finansowego. I mowa o papierach rządu USA.

Po co komu obligacja bez odsetek?

  • Pewny wynik. W zwykłej obligacji kupony trzeba reinwestować po stopie, której dziś nie znasz. Tutaj nie ma czego reinwestować, więc rentowność z dnia zakupu jest dokładnie tym, co zarobisz, jeśli dotrzymasz obligację do końca.
  • Dopasowanie do celu. Wiesz, że za dwanaście lat potrzebujesz konkretnej kwoty? Obligacja zerokuponowa dostarcza znaną kwotę w znanym dniu. Z tego powodu kupują je fundusze emerytalne i ubezpieczyciele.
  • Procent składany bez przerw. W Polsce podatek od zysku płacisz dopiero przy wykupie albo sprzedaży, więc po drodze pracuje cała kwota. Jeśli obligacja wypłaca kupon co kwartał, albo co rok, to podatek płacisz właśnie tak często i część pieniędzy przestaje pracować, bo trafia do US.
  • Zakład o spadek stóp. Długa obligacja zerokuponowa najmocniej zyskuje, kiedy rentowności spadają, dlatego część inwestorów trzyma ją jako zabezpieczenie na recesję.

Pułapki, na które trzeba uważać

  • Zero kuponu to nie zero ryzyka. Ryzyko kredytowe obligacji skarbowej jest znikome, ale ryzyko stopy procentowej jest najwyższe na całym rynku długu.
  • Pewna rentowność wymaga dotrwania do końca. Jeśli będziesz potrzebować pieniędzy wcześniej, sprzedasz po cenie z tego dnia, a ta może być dużo niższa od ceny zakupu.
  • Inflacja pracuje przeciwko tobie przez cały okres. Przy inflacji 3% rocznie 1000 zł wypłacone za trzydzieści lat będzie miało siłę nabywczą dzisiejszych 412 zł.
  • Niska cena to nie okazja. Obligacja kupiona za 300 zł z nominałem 1000 zł nie jest przeceniona o 70%. Tyle wynosi matematyka długiego terminu.
  • Kupon 0% to nie zawsze obligacja zerokuponowa. W latach 2020–2021 spółki takie jak Airbnb i Spotify emitowały obligacje zamienne z zerowym kuponem. Sprzedawano je po nominale, bez dyskonta, a wynagrodzeniem inwestora było prawo zamiany na akcje.

W skrócie

Obligacja zerokuponowa nie płaci odsetek po drodze - kupujesz ją z dyskontem i odbierasz nominał w dniu wykupu. Jeśli trzymasz ją do końca, znasz wynik co do grosza. Po drodze jej cena reaguje na stopy procentowe mocniej niż jakakolwiek inna obligacja o tym samym terminie, w obie strony.

Obligacja zerokuponowa to czysty zakład o czas i stopy procentowe. Nic nie płaci po drodze, więc nic nie łagodzi pomyłki.
- DNA Rynków

Powiązane hasła.