Obligacje high yield (obligacje wysokodochodowe)
Obligacje high yield to obligacje emitentów z ratingiem poniżej poziomu inwestycyjnego, czyli BB+ i niżej w skali S&P i Fitch albo Ba1 i niżej w skali Moody’s. Płacą wyraźnie wyższe odsetki niż obligacje skarbowe i papiery najsolidniejszych firm, bo ryzyko, że emitent nie odda pieniędzy, jest tu realne.
Potocznie mówi się o nich obligacje śmieciowe, po angielsku junk bonds. Obie nazwy trochę kłamią. „Wysoki dochód” to obietnica, a nie wynik. A „śmieci” to często całkiem normalne firmy, które po prostu mają dużo długu.
Gdzie przebiega granica?
Agencje ratingowe oceniają wiarygodność emitentów na skali od AAA do D. Wszystko od BBB- w górę to rating inwestycyjny, wszystko poniżej to high yield. W jego ramach są trzy piętra: BB, B i CCC, a różnice między nimi są dużo większe, niż sugerują literki.
Według danych S&P za lata 1981–2024 w ciągu pięciu lat od nadania ratingu przestawało spłacać dług średnio 1,4% emitentów z ratingiem BBB, 5,8% z ratingiem BB, 15,6% z ratingiem B i 46,5% z ratingiem CCC lub niższym. Jeden szczebel w dół, z BBB na BB, to ponad cztery razy większe ryzyko. A CCC to już prawie rzut monetą.
Jak to działa?
Fundusz obligacji high yield pokazuje rentowność 8%. Obligacje skarbowe o podobnym terminie dają 4,5%. Różnica, czyli 3,5 punktu procentowego, to spread kredytowy, czyli dopłata za ryzyko, że część emitentów nie zapłaci.
Teraz odejmij to, co po drodze przepadnie. Załóżmy, że w ciągu roku przestaje płacić 4% emitentów z portfela, a z każdej takiej obligacji udaje się odzyskać 40% nominału. Strata to 4% × 60%, czyli 2,4 punktu procentowego. Z obiecanych 8% zostaje 5,6%.
W dobrym roku, kiedy przestaje płacić 1% emitentów, zostanie 7,4%. W złym, przy 10%, czyli mniej więcej tylu, ilu było w 2009 roku, zostanie 2%.
Skąd się biorą takie obligacje?
Upadłe anioły. Firmy, które miały rating inwestycyjny i go straciły, po angielsku fallen angels. Największym w historii został Ford, któremu agencja S&P obniżyła ocenę do poziomu śmieciowego w marcu 2020 roku. Do ratingu inwestycyjnego wrócił dopiero w październiku 2023 roku. Taki powrót nazywa się rising star, czyli wschodząca gwiazda.
Emitenci, którzy zaczynają od niskiego ratingu. Firmy kupione przez fundusze private equity za pożyczone pieniądze, młode spółki bez historii, biznesy, które świadomie pracują na dużym długu. Netflix i Tesla przez lata finansowały wzrost obligacjami z ratingiem śmieciowym.
Bardziej akcje niż obligacje
Obligację high yield spłaca ten sam strumień gotówki, z którego żyją akcjonariusze. Wierzyciel stoi w kolejce przed nimi, ale kiedy gospodarka hamuje i zyski spadają, cierpią jedni i drudzy. W 2008 roku indeks amerykańskich obligacji high yield stracił około 26%, a rok później zyskał około 58%. Amerykańskie obligacje skarbowe w tym samym 2008 roku zarobiły kilkanaście procent.
Termometrem tego rynku jest spread, czyli różnica między rentownością obligacji high yield a skarbowych. Dla amerykańskiego indeksu ICE BofA średnia z ostatnich trzech dekad to nieco ponad 5 punktów procentowych. W grudniu 2008 roku było to 21,8 punktu, w marcu 2020 roku 10,9. Rekordowo nisko, do 2,4 punktu, spread spadł w czerwcu 2007 roku, tuż przed kryzysem finansowym. W latach 2025–2026 wielokrotnie schodził poniżej 3 punktów.
Niski spread mówi, że za to samo ryzyko dostajesz mało i że rynek lubi ryzyko. Wysoki spread oznacza ucieczkę od ryzyka.
A w Polsce?
Na Catalyst większość obligacji firm nie ma żadnego ratingu. Deweloperzy, firmy windykacyjne i pożyczkowe płacą WIBOR plus kilka punktów procentowych marży. Formalnie to nie high yield, bo nikt ich nie ocenił. Ekonomicznie wiele z nich należy dokładnie do tej kategorii, a wysokość marży jest jedyną wskazówką, jak rynek wycenia ryzyko. Im wyższa marża, tym większe ryzyko emitenta.
Pułapki, na które trzeba uważać
- Rentowność to nie zwrot. Rentowność pokazuje, ile zarobisz, jeśli wszyscy zapłacą. Na tym rynku nigdy nie płacą wszyscy.
- Na pojedynczej obligacji możesz zarobić najwyżej kupon, a stracić prawie wszystko. Dlatego ten rynek kupuje się koszykiem kilkuset emitentów, przez fundusz albo ETF.
- To nie jest bezpieczna część portfela. Obligacje high yield spadają razem z akcjami. Jeśli mają równoważyć akcje w złych czasach, to tego nie zrobią.
- Najwyższa rentowność to najwięcej CCC. Fundusz, który wygrywa ranking rentowności, zwykle wygrywa go ryzykiem.
- Wąski spread oznacza, że rynek jest pozytywnie nastawiony i próżno szukać tu oakzji.
- Większość tych obligacji ma opcję wcześniejszego wykupu. Kiedy firmie idzie dobrze, refinansuje dług taniej i oddaje ci pieniądze, zanim zarobisz na odsetkach. Kiedy idzie źle, zostajesz z nią do końca.
W skrócie
Obligacje high yield to dług emitentów z ratingiem poniżej BBB-. Płacą więcej, bo część z nich nie odda pieniędzy, więc realny zarobek to rentowność pomniejszona o straty z bankructw. Zachowują się bardziej jak akcje niż jak obligacje skarbowe, a sens mają tylko w szerokim koszyku i tylko wtedy, gdy spread uczciwie płaci za ryzyko.
Rentowność mówi, ile emitenci ci obiecali. Twój zysk to tyle, ile z tej obietnicy zostanie, kiedy odliczysz tych, którzy zbankrutowali.