Wstęp
Odwrócona hipoteka staje się coraz bardziej popularnym rozwiązaniem finansowym wśród emerytów, którzy szukają sposobów na poprawę swojej sytuacji materialnej. Dzięki temu mechanizmowi mogą oni uwolnić część wartości swojego domu, nie rezygnując z mieszkania w nim. W obliczu rosnących kosztów życia i niepewności związanej z przyszłymi dochodami, wielu seniorów decyduje się na odwróconą hipotekę jako sposób na uzyskanie dodatkowych środków na codzienne wydatki i zabezpieczenie finansowe na przyszłość.
Polscy emeryci coraz częściej sięgają po wsparcie finansowe w zamian za zrzeczenie się praw własności do swoich mieszkań. W systemie emerytalnym już teraz brakuje dużo pieniędzy, a z biegiem czasu sytuacja tylko się pogorszy. W końcu emerytura w Polsce będzie spadać do 25% wartości pensji. Część emerytów nie będzie miała środków, aby godnie żyć. Można się więc spodziewać, że coraz większa grupa seniorów będzie zrzekać się praw własnościowych do mieszkania. Taki stan rzeczy jest oczywiście bardzo na rękę, firmom oferującą odwróconą hipotekę.
Odwrócona hipoteka - comiesięczny przelew w zamian za mieszkanie
15 grudnia 2014 roku weszła w życie ustawa dotycząca hipoteki odwróconej, która umożliwiła sprzedaż nieruchomości bankowi, w zamian za dożywotnią rentę. Wypłaty pieniędzy są dożywotnie, a klient otrzymuje notarialnie gwarancję dożywotniego zamieszkania we wskazanym lokalu. Takie rozwiązanie jest skierowane do osób powyżej 65. roku życia. Średnia wartość dożywotniej renty wynosi zazwyczaj ok. 1000 zł, ale zdarzają się również przypadki, w których comiesięczna wypłata może wynieść nawet 5000 zł.
Wysokość renty zależy od wielu czynników. Przede wszystkim od wieku seniora, ale też od wartości samej nieruchomości. Czym młodszy jest senior, tym niższą rentę otrzyma. Tak samo, gdy nieruchomość jest położona w małej miejscowości, wielkość renty będzie sporo niższa. Najwięcej naturalnie są w stanie zarobić emeryci z Warszawy i innych dużych miast.
W ciągu 13 lat pomiędzy 2010 a 2023 r. z tytułu odwróconej hipoteki fundusze wypłaciły łącznie 34 mln zł. W samym tylko roku 2023 było to 4,77 mln zł. To aż o 53,1 proc. więcej niż w 2022 r. Z pozostałych ciekawych statystyk wiemy, że średnia wartość nieruchomości, którą seniorzy powierzyli w zarządzanie funduszy hipotecznych to 411,6 tys. zł, a średni metraż to 51,7 mkw.
Tyle pieniędzy otrzymali klienci funduszy hipotecznych
Kto zwykle korzysta z odwróconej hipoteki?
Związek Przedsiębiorstw Finansowych zbadał również, kto najczęściej decyduje się na współpracę z funduszami hipotecznymi. Z zebranych informacji wynika, że klientami są najczęściej osoby w wieku 75-80 lat. Uśredniony wiek seniora korzystającego z odwróconej hipoteki w 2023 r. wyniósł 76,6 lat i był zbliżony do wyniku z 2022 r.
Najwięcej nieruchomości zarządzanych przez fundusze hipoteczne znajduje się w województwie mazowieckim (29,1 proc.). Na drugim miejscu jest województwo pomorskie (11,9 proc.), zaś na trzecim – województwa dolnośląskie i śląskie (po 9,1 proc.). W tej chwili fundusze zarządzające nieruchomościami w ramach odwróconej hipoteki mają pod swoimi skrzydłami naprawdę duży kapitał. Na koniec ubiegłego roku zarządzały nieruchomościami o wartości 158,5 mln zł. To wzrost o 6,2 proc względem roku 2022.
fundusze hipoteczne zrzeszone w ZPF na koniec 2023 roku zarządzały 385 umowami, a łączna ich wartość to 158,5 mln PLN
Odwrócona hipoteka. Komu się to opłaca?
Nie trzeba być wybitnym specjalistą od finansów, aby ocenić, iż odwrócona hipoteka nie jest szczególnie korzystna dla seniorów. Oczywiście są zapewne jakieś ekstremalne przypadki, gdzie to rozwiązanie się sprawdzi, ale nie jest to standard. W końcu, jeżeli prawdą jest iż średni wiek seniora ubiegającego się o odwróconą hipotekę to 75 lat, a średnia wartość jego nieruchomości to 400 tys. zł to 1000 zł miesięcznej renty to żart.
Gdyby przyjąć, że średnio emeryt zaczyna korzystać z odwróconej hipoteki około roku 70, a średnia oczekiwana długość życia to 81 lat, to wychodzi, iż przez te 11 lat emeryt dostanie 132 tys. zł. Oczywiście są to dane szacunkowe, ale z grubsza oddają skalę nieopłacalności tego dealu. Otrzymując nawet te 150 tys. zł, oddaje w zamian nieruchomość wartą 400 tys. zł (średnio). Widać zatem gołym okiem kto na tym wszystkim najwięcej zarabia.
Oczywiście odwrócona hipoteka nie zawsze jest pozbawiona sensu. Na pewno sprawdzi się w przypadku osób bez rodzin, takich którzy i tak nie mają na kogo przepisać mieszkania. Jednak w pozostałych przypadkach z ekonomicznego punktu widzenia, rodzinom seniora opłaca się go wspierać do końca jego dni. Już odkładając nawet na bok kwestie moralne i zwykłej przyzwoitości. Ta ekonomiczna pomoc emerytom się po prostu opłaca.
