Wstęp
Rynek kapitałowy kraju borykającego się z poważnymi problemami może przez całe dziesięciolecia poruszać się w długotrwałym trendzie bocznym. Świetnym przykładem jest japoński indeks Nikkei, który w ciągu ostatnich 30 był w stanie zaoferować inwestorom marne 2% średniorocznej stopy zwrotu (zobacz wpis ” Historia krachu japońskiej giełdy”).
Około 2% corocznego wzrostu japońskiego indeksu giełdowego to nie przypadek, a rezultat słabnących perspektyw wzrostu gospodarczego Japonii. Tamtejszy wzrost PKB oscyluje wokół 1% rocznie. Warto zapamiętać, że siła danego państwa oraz jej gospodarki ostatecznie decyduje o perspektywach inwestycyjnych lokalnego rynku kapitałowego.
Wzrost realnego PKB w USA a wzrost zysku na akcję indeksu S&P 500
Tak np. w roku 1899 świat wyglądał zupełnie inaczej niż obecnie. Stany Zjednoczone wciąż aspirowały do statusu gospodarczego hegemona, a prym w świecie wciąż miała Europa. Poniższe diagramy świetnie pokazują, że ten podział świetnie odwzorowywały lokalne giełdy. W 1899 roku na giełdzie brytyjskiej było notowanych aż 24,2% wszystkich akcji światowych (chodzi o wartość akcji). Dla porównania na początku roku 2024, udział ten spadł do zaledwie 3,7%. Równie dużo straciły Niemcy, które 125 lat temu miały 12,6% udziałów w globalnym rynku akcji, a teraz mają 2,1%. Obronną ręką wyszła z tego Australia.
Względne rozmiary światowych rynków akcji, koniec 1899 r. (po lewej) w porównaniu z początkiem 2024 r. (po prawej)
Pod względem siły rynku giełdowego ostatnie 100 lat należały bezsprzecznie do Stanów Zjednoczonych. Poniższy wykres pokazuje, że Ameryka bardzo mocno zaczęła rosnąć na znaczeniu po zakończeniu I Wojny Światowej. Kiedy to kapitał ze zniszczonej wojną Europy zaczął napływać za ocean. II Wojna Światowa była dla USA kolejnym krokiem milowym. Po niej amerykańska giełda była najsilniejsza w całej swojej historii.
Ewolucja rynków akcji w czasie od końca 1899 r. do początku 2024 r
Dawne branże straciły na znaczeniu
125 lat temu na giełdzie królowały zupełnie inne firmy niż obecnie. Szerzej opisaliśmy tę kwestię w osobnym artykule „Największe spółki świata początku każdej dekady od 1900 roku”. Kiedyś dominowała branża kolejowa i stalowa. W roku 1900 największą spółką był Carnegie Steel z kapitalizacją sięgającą 30 miliardów ówczesnych dolarów. Spółka zajmowała się przede wszystkim produkcją stali. Receptą na sukces przedsiębiorstwa okazało się połączenie niskich płac, wydajnych inwestycji w infrastrukturę technologiczną i wydajnej organizacji pracy.
Huty produkowały tanią stal, którą sprzedawano z dużym zyskiem na rozwijających się rynkach zagranicznych. Obecnie firmy ze starej ekonomii całkowicie oddały pola spółkom z branży technologicznej. Łączna kapitalizacja przedsiębiorstw z tej branży na amerykańskim parkiecie przekracza 30% udziału.
Kiedyś na giełdzie dominowały zdecydowanie firmy przemysłowe. Dzisiaj królem jest branża technologiczna.
Maksymalne obsunięcia kapitału na giełdzie i znaczenie poduszki bezpieczeństwa
Analizując dane z najnowszej edycji Global Investment Returns Yearbook, można powiedzieć o jeszcze jednej bardzo ciekawej danej. Mowa o całkowitym realnym obsunięciu kapitału jakie może nas spotkać na giełdzie (czyli już po uwzględnieniu inflacji). Poniższy wykres pokazuje, że od giełdowego szczytu amerykańska giełda potrafiła realnie spadać nawet o 80%. Chociaż aż tak poważne spadki zdarzają się średnio raz na 100 lat. Częste są natomiast spadki po 40%.
Oczywiście w długim terminie rynek kapitałowy jest najlepszą przechowalnią wartości nabywczej naszych pieniędzy. Jednak mając w tyle głowy możliwe krachy giełdowe (a nigdy nie wiemy, kiedy nastąpią) powinniśmy posiadać także poduszkę bezpieczeństwa. Jej wartość powinna oscylować wokół naszych 6 miesięcznych wydatków. Ta poduszka finansowa najlepiej jakby była skonstruowana z bardzo bezpiecznych instrumentów finansowych, takich jak obligacje czy lokaty.
Realny spadek wartości od lokalnego szczytu amerykańskiego rynku akcji (na czerwono) i obligacji (na szaro) – dane za lata 1900–2023
